Bogac han

Dirse Han Oğlu Boğaç Han Destanı Dede Korkut hikayelerinin ve Oğuz destanlarının en bilinenlerindendir. Destanda Boğaç Han’ın yapmış olduğu kahramanlık işlenir. Bu kahramanlık sonucu Dede Korkut tarafından kendisine Boğaç Han adının verilmesi anlatılır. İsim alma kısmı hikayenin veya destanın bir kısmını oluşturur. Diğer kısmı babasının yanındaki hizmetkarlardan, hem babasına hem kendisine tuzak luran 40 (kırk) namerde karşı verdiği mücadele anlatılır. 

Aşağıda destanın tümünü okuduğunuzda göreceğiniz üzere, Boğaç Han Destanı veya hikayesinin olay örgüsü şöyledir:
1. Bayındır Han’ın davetine katılan Dirse Han’ın çocukları olmadığı için aşağılanması
2. Dirse Han’ın eşi ile dertleşmesi ve neden çocuklarının olmadığını konuşmaları
3. Dirse Han ve eşinin çocukları olması için iyilik yapmaları, şölen düzenlemesi
4. Yaptıkları iyilik ve duaların sonucu olarak bir çocuklarının olması
5. Çocuklarının Boğaç Han adını alması (Bayındır Han’ın çok güçlü boğasıyla dövüşüp onu öldürmesi nedeniyle)
6. Kendisine Beylik verilen Boğaç Han’ın babasının çevresindeki kişilere ilgisiz kalması sonucu, 40 kişinin kendisine karşı tuzak kurması
7. O kişilerin Dirse Han’ı oğlu Boğaç Han’a karşı kışkırtmaları ve bu şekilde tuzaklarını uygulamaya koymaları
8. Babası Dirse Han’ın çevresindeki kişilerin tuzaklarına düşmesi, onların dolduruşuna gelerek oğlu Boğaç Han’ı öldürmek istemesi
9. Boğaç Han’ın annesinin gelişmelerden huzursuz olması, üzüntü duyması ve Boğaç Han’a tüm gücüyle yardım etmesi
10. Dirse Han’ın çevresindeki kişiler tarafından tutsak edilmesi
11. Boğaç Han’ın babasını kurtarması
12. Dede Korkut’un ve/veya Boz atlı Hızır’ın Boğaç Han ile Anne ve babasının zor durumlarında hızır gibi yetişip onları koruyup, kollaması, dua ve tavsiyeleriyle Boğaç Han’a ve ailesine yol göstermesi

***

Bir gün Kam Gan oğlu Han Bayındır yerinden kalkmıştı. Şami [1] otağını yer yüzüne diktirmişti. Alaca gölgeliği gök yüzüne yükselmişti. Bin yerde ipek halıcığı döşenmişti. Hanlar hanı Bayındır yılda bir kerre ziyafet verip Oğuz beylerini misafir ederdi.

Gene ziyafet tertip edip attan aygır, deveden erkek deve, koyundan koç kestirmişti. Bir yere ak otağ, bir yere kızıl otağ, bir yere kara otağ kurdurmuştu. Kimin ki oğlu kızı yok, kara otağa kondurun, kara keçe altına döşeyin, kara koyun yahnisinden önüne getirin, yerse yesin, yemezse kalksın gitsin demiştir. Oğlu olanı ak otağa, kızı olanı kızıl otağa kondurun, oğlu kızı olmayana Allah Taala beddua etmiştir, biz de beddua ederiz, belli bilsin demiş idi.

Oğuz beyleri bir bir gelip toplanmağa başladı.

Meğer Dirse Han derlerdi bir beyin oğlu kızı yok idi. Söylemiş, görelim hanım ne söylemiş:

Serin serin tan yelleri estiğinde Sakallı boza çalan çayır kuşu öttüğünde Sakalı uzun müezzin ezan okuduğunda Büyük cins atlar sahibini görüp homurdandığında Aklı karalı seçilen çağda Göğsü güzel koca dağlara gün vuranca Bey yiğitlerin kahramanların birbirine koyulduğu çağda sabahın ilk aydınlığında Dirse Han kalkarak yerinden doğrulup, kırk yiğidini beraberine alıp Bayındır Han‘ın sohbetine geliyordu.

Bayındır Han‘ın yiğitleri Dirse Han‘ı karşıladılar. Getirip kara otağa kondurdular. Kara keçe, altına döşediler. Kara koyun yahnisinden önüne getirdiler. Bayındır Han’dan buyruk böyledir hanım, dediler.

Dirse Han der: